محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
534
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) 353 / 18 پاسخ عمر به نامهء ابو عبيده الأزدى ( دو نسخهء خطّى پاريس ) ورق 45 / الف ( 80 / ب - 81 / الف ) . فرستادهء ابو عبيده ( سفيان بن عوف ) به عمر گفت : اى امير مؤمنان ! پيش از آغاز درگيرى ، با نيرويى كه از سوى خود روانه مىسازى ، مسلمانان را يارى ده ؛ كه اين نبرد ميان ما و ايشان ، نبردى قاطع و سرنوشتساز است . . . عمر به من گفت : به مسلمانان مژده ده و آنان را آگاه ساز كه - به خواست خداوند - سعيد بن عامر بن حذيم ، با نيروى كمكى به سوى ايشان خواهد آمد . متن نامهء عمر اين بود : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر از بندهء خدا ، امير مؤمنان عمر ، به ابو عبيدة بن جرّاح و مسلمانان همراه او از مهاجران و انصار و پيروان نيكوكار و مهاجران در راه خدا . درود بر شما ؛ من همراه شما خداوندگارى را مىستايم كه جز او خدايى نيست . اما بعد ، از خبر آمدن شما از حمص به شهر دمشق و رها كردن شهرى كه خداوند آن را براى شما گشوده بود و شما آن را براى دشمن به جا نهاده و با خرسندى از آن بيرون رفتيد ، آگاه گشتم . من اين انديشه و رفتار شما را نپسنديدم و از فرستادهء شما پرسيدم كه آيا آن كار ، زادهء انديشهء همهء شما بوده است ؟ وى چنين پنداشت كه آن ، از انديشهء برگزيدگان و خردمندان جماعت شما ، پديد آمده است . پس دانستم كه خداوند انديشهء شما را - چه در گذشته و چه در آينده - جز بر هماهنگى و راه راست و خردپسند ، گرد هم نمىآورد . اين تفكر ، آن ناخرسندى را كه از رهگذر بيرون رفتن شما از حمص در من راه يافته بود ، بر من هموار ساخت . فرستادهء شما از من خواسته است كه با گسيل كردن نيرويى ، به شما يارى رسانم . پيش از آنكه اين نامهء مرا بخوانيد ، من به يارى شما مىشتابم و از سوى خويش ، برايتان نيروى كمكى خواهم فرستاد . ولى بدانيد كه ما با انبوه لشكريان ، سپاهيان بسيار را از پاى در نياوردهايم . نيز به مدد گروهى بىشمار نبود كه خداوند مسلمانان را به پيروزى مىرساند . چه بسا گروههاى بسيار كه خداوند آنها را خوار ساخت و آنان دچار ناتوانى گشته و از پاى در آمدند و خود بزرگبينيشان سودى به حال آنان نبخشيد . نيز بسا گروهى با سپاهيانى اندك كه خداوند آنها را بر گروه بزرگى از دشمنان خود پيروز گردانيد . از خداوند مىخواهم كه يارى و پيروزى خود را بر شما و هراس و شكنجهء خويش را بر دشمنان خود و مسلمانان ، فرو فرستد . درود بر شما .